گفت‌وگو با کامبیز نوروزی*

فضائل نظری، رذائل عملی

« ... اما صدق، بزرگان ما می فرمایند که این خُلق ارذل خصایل است. چه ماده خصومت و زیان دیدگی صدق است. هر کس نهج صدق ورزد پیش هیچ کس عزتی نیابد. مرد باید که تا تواند پیش مخدومان و دوستان خوش آمد و دروغ و سخن برپا گوید... هر چه بر مزاج مردم راست آید آن در تلفظ آرد... » (عبید زاکانی، رساله اخلاق الاشراف) 
زمانی که عبید رساله «اخلاق الاشراف» را می نوشت، شاید گمان نمی کرد که چندین قرن بعد نیز در بر همان پاشنه بچرخد. عبید این رساله را در نقد جامعه روزگار خود نوشت، اما شگفتا که این نقد در جامعه امروز ما نیز کاربرد دارد. از صدق دم می زنیم، اما در گفتار روزمره خود آن را نقض می کنیم و همین طور است فضائلی چون وفا، عدالت و... شواهد زیادی دال بر بی ارزش شدن فضائل انسانی در جامعه ما وجود دارد که کامبیز نوروزی برخی از آنها را برمی شمرد. [کلیک کنید]

۱۹:۰۶ - نظرات(۰)

گفت‌وگو با احمد صدري*

پای نقد عقلی صرف، چوبین است

سهام الدین بورقانی
احسان عابدی

می توان ماجرا را در یک عبارت خلاصه کرد: «پای نقد عقلی صرف چوبین است»، به خصوص آنجا که این نقد متوجه دین باشد!
دیدگاه احمد صدری دراین باره خیلی روشن است؛ اگرچه او خود را مرهون جریان روشنفکری دینی می داند، اما درعین حال، رویکرد جامعه شناسانه اش به قضایا باعث می شود موضعی متفاوت با فلاسفه این جریان داشته باشد؛ معتقد است که روشنفکران دین دار از اجتماع و مناسک جمعی غافلند و می گوید: «تجربه دین داری یک تجربه عقلی صرف نیست. دین داری مستلزم شراکت و عمل اجتماعی است».
دکتر احمد صدری، استاد دانشگاه لیک فارست شیکاگو چند ماه قبل به ایران بازگشت و همین بهانه ای شد برای گفت و گو با او. لابد می پرسید که چرا فاصله بین انجام این گفت و گو و انتشار آن این قدر طولانی شده است. این هم برای خود ماجرایی دارد که شرح آن مایه عبرت آیندگان است! [كليك كنيد]

۱۵:۳۱ - نظرات(۴)

روحيات ايرانيان در گفت‌و‌گو با مقصود فراستخواه*

انگاره‌هاي اهورايي، رفتار اهريمني

واقعيت همين جاست، جايي در امتداد نگاه ما. نياري نيست راه دوري برويم. شما چه مي‌بينيد؟ بي‌نظمي، هرج و مرج و... ديگر چه؟
قبول دارم كه مي‌توان فهرست بالابلندي از اين صفات ايرانيان تهيه كرد، گيرم كه اخلاق‌هاي خوبي هم داشته‌باشيم، اما در اصل ماجرا تغييري حاصل نمي‌شود. اين‌طور نيست؟
در سالي كه گذشت بنياد فرهنگي مهندس بازرگان محل برگزاري نشست‌هايي با عنوان «بررسي روحيات ايرانيان» بود. در اين نشست‌ها دكتر مقصود فراستخواه تلاش كرد كه خلق و خوي ايرانيان را در چارچوب نظريات مختلف جامعه‌شناسي توضيح دهد، نظرياتي همچون «كاركردگرايي»، «ساخت‌گرايي»، «اشاعه‌گرايي»، «كشمكش نخبگان‌» و... فراستخواه معتقد است كه در توضیح خلق و خوی ایرانیان باید از تقليل‌گرايي، ذات باوری و نگاه ايستا پرهیز کرد.[كليك كنيد]

۱۱:۲۴ - نظرات(۰)

گفت‌وگو با ناصر فكوهي*

عدالت در گرو آزادي است

شايد هنوز هم كساني باشند كه عدالت را در يك سو قرار مي‌دهند و آزادي را در سوي ديگر. مي‌توان تصور كرد آدم‌هايي را كه همچنان بر باور قديمي خود پاي مي‌فشارند و از نظرياتي دفاع مي‌كنند كه رويدادهاي قرن بيست نسخه آن را پيچيده است. فروپاشي حكومت‌هاي كمونيستي در واپسين سال‌هاي قرن گذشته ثابت كرد كه عدالت هرگز محقق نمي‌شود، مگر آن كه با آزادي و دموكراسي پيوند خورده باشد؛ اين يك واقعيت است و اگر بحثي است در رابطه با چگونگي تلفيق اين دو ايده‌آل است. پس مي‌بايد شك كرد به درستي طرح‌ها و برنامه‌هايي كه تنها عدالت را نشانه رفته‌اند، بي آن كه در آنها اشاره‌اي به آزادي شده‌باشد. دكتر ناصر فكوهي با اشاره به واقعيات ايران امروز مي‌گويد: « ایران کشوری است که ناچار از دموکراتیک بودن و مستقل بودن است، زیرا در غیر این صورت امکان دوام ندارد. » فكوهي استاد دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران است. گفت‌و گو با او را مي‌خوانيد. [کلیک کنید]

۱۵:۲۳ - نظرات(۴)

گفت‌وگو با عليرضا علوي‌تبار*

راه ناگزير دموكراسي

همه بحث‌ها به دموكراسي ختم مي‌شود؛ آنجا كه سخن از عقب‌ماندگي گفته مي‌شود، پاي دموكراسي به ميان مي‌آيد و فقدان آن. هنگامي هم كه از توسعه و پيشرفت مي‌گوييم، به دموكراسي مي‌رسيم و لزوم آن. شايد هم اين جمله درست باشد كه دموكراسي راه ناگزير همه كشورها در دنياي مدرن است. در اين صورت، ما اكنون كجا ايستاده‌ايم؟
مصاحبه با عليرضا علوي‌تبار هم از قاعده بالا مستثني نيست. او نیز مفهوم توسعه در ایران را به دموکراسی پیوند می زند و می گوید:« توسعه سياسي در ايران مترادف مفهوم "گذار به دموكراسي" است ».
اين مصاحبه را كه به صورت كتبي انجام شده‌است، مي‌خوانيد. [كليك كنيد] 

۱۶:۳۱ - نظرات(۲)

اندیشه اصلاحات در ایران پس از انقلاب

میزگردی با حضور علیرضا علوي‌تبار
محمدجواد کاشی و مقصود فراستخواه


دو سال از ناكامي اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست جمهوری گذشت. جنبش اصلاحات در ایران پس از انقلاب اسلامی بسیاری را امیدوار کرد. خیلی‌ها به دور آن حلقه زدند، از تمام طبقات اجتماعی و کسانی که خواسته‌های خود را در شعارهای آن می‌دیدند. جنبش اصلاحات پیش رفت و در مسیر حرکت خود با پستی‌ها و بلندی‌های بسیاری مواجه شد. هر روز اتفاقی و موجی کشتی اصلاحات را در اقیانوس جامعه ایران کج و معوج می کرد تا عاقبت کشتی از حركت بازايستاد. دو سال از این واقعه گذشته است. هیجان ها و بیم ها و امیدها به پایان رسیده است. زمان انتظار فرا رسیده است، انتظار برای دوره جدید اصلاحات. اکنون بازخوانی تاریخ اهمیت دارد. تاریخ اصلاحات را دوره می کنیم برای فردا. باشد که از گذشته پلی به آینده بزنیم.  [کلیک کنید]

۲۳:۴۷ - نظرات(۳)

ملي‌گرايي در گفت‌و‌گو با حسین سلیمی*

زير سايه ايدئولوژي

روزگاري شعار اصلا‌ح‌طلبان در رقابت‌هاي انتخاباتي «ايران براي همه ايرانيان» بود. همان روزها در فاصله بسيار دورتري از ايران، ژان ماري لوپن خود را براي انتخابات رياست جمهوري فرانسه آماده مي‌كرد و البته با شعاري شبيه شعار اصلا‌ح طلبان ايراني: «فرانسه براي فرانسويان». شباهت خنده داري بود كه برخي از روزنامه‌هاي اصول گرا هم متوجه آن شدند و به رخ رقيب كشيدند. لوپن منفور ملت‌ها و خاصه ملت‌هاي غربي بود. آنان كه با خوي و خصال اين سياستمدار فرانسوي آشنا بودند، مي‌دانستند كه خطر در كمين اروپاي متحد است و ديري نيست كه با پيروزي راست گرايان افراطي، فرانسه به دام فاشيسم بيفتد. حال چه شباهتي است ميان لوپن و حزب متبوعش با اصلا‌ح طلبان ايراني؟  [کلیک کنید]

۱۷:۲۶ - نظرات(۳)

گفت و گو با تقی آزاد ارمکی*

به فلسفه جدید اجتماعی نیازمندیم

وقتي از جامعه ايراني حرف مي‌زنيم، از چه حرف مي‌زنيم؟ شجاعت، مهرباني، مهمان‌نوازي و... همه اين‌ها صفاتي است كه براي بالا‌بردن روحيه عمومي، وحدت و يكدستي جامعه به‌كار برده مي‌شود و البته مصداق هم پيدا مي‌كند. مصداق اين صفات را در بسياري از برهه‌هاي تاريخي نزد ايرانيان مي‌توان يافت. اين را مي‌پذيريم اما نمي‌توانيم چشم بر واقعيات ببنديم. هيچ جامعه‌اي يكدست نيست و همان‌طور كه زندگي هميشه بر يك مدار نمي‌چرخد، يك جامعه نيز هميشه رفتار يكساني ندارد. بگذاريد نقبي به جامعه امروز ايران بزنيم؛ هرچند كه يك گفت‌وگوي چهار هزاركلمه‌اي براي اين كاوش كافي نيست اما شايد پاسخ برخي از سوالا‌ت خود را در اين سطرها بيابيد. پس به دفتر دكتر‌تقي آزاد ارمكي مي‌رويم، ظهر يك روز تابستاني در دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران. [كليك كنيد]

۱۷:۴۹ - نظرات(۷)

پیاده روی در خیابان های تهران

گفت و گو با محمدعلی رحمانی
رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ناجا*

سهام‌الدين بورقاني
احسان عابدی

تابستان امسال براي پليس ايران خيلي زودتر از هميشه آغاز شد. از ارديبهشت ماه تاكنون نيروي انتظامي روزهاي داغي را پشت سر گذاشته است. اگر در اين مدت صفحات روزنامه‌ها را نگاه مي‌كرديد، با روايات متنوعي مواجه مي شديد كه قهرمان آن پليس بود، پليسي كه امنيت را به جامعه هديه مي كند. اما هر داستان قهرمانانه‌اي نياز به يك ضدقهرمان هم دارد، آن انساني كه وجودش شر است و عدمش واجب. با اين تعريف، ضدقهرمان داستان ما كيست؟ سئوال سختي است؟ شايد نتوان به زني كه روسري‌اش كمي عقب رفته‌است، عنوان ضدقهرمان را اطلاق كرد. در اين صورت روايت‌هاي قهرمانانه از عمليات پليس و ستايش آنان دچار اشكال است چرا كه اين داستان هيچ ضدقهرماني ندارد. [کلیک کنید]

۰۲:۱۴ - نظرات(۹)

گفت و گو با کاوه میرعباسی*

ظهور و استیلای ادبیات آمریکای لاتین

او دیگر هیچ گاه ترجمه نمی کند، نه یک رمان، نه یک داستان کوتاه و نه یک شعر. کاوه میرعباسی در پنجاه و یک سالگی کار ترجمه را برای همیشه کنار گذاشت تا داستان بنویسد. این شاید برای کسانی که میرعباسی را یک مترجم حرفه ای می دانستند عجیب باشد؛ سی و سه عنوان کتاب را تاکنون به زبان فارسی ترجمه کرده که بیشتر آنها از بهترین آثار ادبی جهان محسوب می شوند. ما هم کار زیادی با میرعباسی مترجم نداریم. او در چند سال گذشته به عنوان یک منتقد ادبی نیز شهرت پیدا کرده و تصور می کنیم که برای همیشه یک منتقد باقی بماند؛ تسلطش به سه زبان اسپانیایی، فرانسوی و انگلیسی کمک کرده که با جریان های بزرگ ادبی آشنا شود و موقعیت هر کدام آنها را در جهان ادبیات ترسیم کند. [کلیک کنید]

۰۰:۱۰ - نظرات(۴)

گفت و گو با احمد صدری *

 آمريكا، آمريكاي بنيادگرا

سخن سر آمریکاست، کشوری پهناور و هزارها کیلومتر دورتر از دنیای ما؛ جایی آن طرف جهان ملتی زندگی می کنند که در عرصه تکنولوژی و علم گوی سبقت را از همه ملت ها ربوده اند. نمی دانم که چرا هر وقت با نام آمریکا مواجه می شوم، ناخودآگاه به یاد ساختمان هایی غول پیکر می افتم که سر بر آسمان ساییده اند. این تصویر را نمادی از ثروت، قدرت و تکنولوژی فرض می کنم. ذهنم با تصاویر هالیوودی به شهرهای آمریکا می رود. در خیابان ها و کوچه هایش قدم می زنم اما نه، چیز تازه ای نمی بینم. آمریکا، همان آمریکاست. اعتراف می کنم که با خواندن کتاب دکتر احمد صدری دچار وحشت شدم. مقالات و مصاحبه های او تصورات ذهنی ام را ویران کرد. او آمریکایی در برابرم قرار داد که هیچ شباهتی با آن چه که فرض می کردم نداشت. [کلیک کنید]

۲۳:۰۰ - نظرات(۱)

گفت و گو با سارا شریعتی *

روشنفکر، عصاکش مردم علیل نیست
 
روشنفکران و عامه مردم در جامعه ای چون ایران، چگونه می توانند با یکدیگر تعامل داشته باشند؟ به نظر می رسد که میان آنها دنیایی فاصله باشد. خیلی باید خوش باور باشیم که گمان کنیم روشنفکر ایرانی قدرت و توانایی این را دارد که بر جامعه خود تاثیر بگذارد، هر چند ناچیز. انتخابات اخیر ریاست جمهوری را هیچ گاه از یاد نخواهیم برد، زمانی که روشنفکران از یک نفر حمایت کردند اما از صندوق های رای، نام کسی دیگر بیرون آمد. شاید هم روشنفکر الزاما نباید سیاسی باشد، باید که احتیاط بیشتری به خرج دهد، به خصوص در جامعه ای چون ایران. شاید لازم است که به تحولات فرهنگی جامعه دل ببندیم و شاید... من نمی دانم اما علاقه ای هم ندارم که این وضعیت ادامه پیدا کند. دوست دارم که این رابطه ایجاد شود، حالا چگونه؟ نمی دانم. روزگار غریبی است. این طور نیست؟ [کلیک کنید]

۰۱:۳۸ - نظرات(۱)

گفت‌وگو با ژيل كپل*

نبرد بر سر معنای اسلام

ساليان درازي در سفر است، از قلب اروپا تا خاورميانه، ايران، كشورهاي عربي و آفريقا؛ ژيل كپل (Gilles Kepel)، همه تحولات جهان اسلام را تعقيب مي كند، از نزديك و بدون واسطه هاي رسانه اي. كتاب ها و مقالات متعددي  درباره اسلام سياسي نوشته كه برخي از آنها هم به فارسي ترجمه شده است. وي چند روز قبل بار ديگر به ايران سفر كرد و همين فرصتي شد براي بحث و گفت و گو با او. اين گفت وگو در تحريريه روزنامه اعتمادملي و با حضور دكتر فياض زاهد و سيداحمد موسوي بجنوردي انجام شد در حالي كه مديا كاشيگر،‌ مسئوليت ترجمه سخنان ما و ژيل كپل را بر عهده گرفت که از او تشكر مي كنم. [کلیک کنید]

۰۰:۳۷ - نظرات(۲)

برش هایی از زندگی مهدی غبرایی*

دنیای مترجم
 
تنها دو کتاب؛ مهدی غبرایی تنها دو کتاب را حاصل یک عمر کار خود می داند؛ دو ترجمه از ریلکه و ویرجینیا وولف که مجموع صفحات آن به زحمت از پانصد فراتر می رود. شاید خواننده تعجب کند به خصوص اگر ترجمه های دیگر او را خوانده باشد، آثاری مثل "زن در ریگ روان"، "ساعت ها"، رمان های و.س.نایپل، رومن گاری و... اما غبرایی تنها دو کتاب "موج ها" و "دفترهای مالده لائوریس بریگه" را شاهِ کارهایش می داند. او امروز 61 سال دارد و بیش از هر زمان دیگر قدر کار خوب را می داند. غبرایی می گوید: « کلام در بعضی کتاب ها از حالت عادی خارج می شود. واژه ها صرفا واژه نیستند بلکه آتش هستند. [کلیک کنید]

۲۱:۲۸ - نظرات(۴)

گفت و گو با حمید امجد *

درام و الگوهای تجدد                                                                                                                

تاريخ نمايشنامه نويسي در ايران، تاريخ طولاني نيست. اولين نمونه‌هاي اين گونه ادبي در زمان قاجارها به كشورمان راه يافت، دوراني كه ايرانيان با مظاهر دنياي غرب آشنا شدند. همچنين در اين زمان بود كه انديشه نوسازي ايران و پيوستن به جهان متجدد در ميان روشنفكران ايراني شكل گرفت. اين همزماني تصادفي نيست؛ حميد امجد ادبيات نمايشي را در ايران همزاد تجدد مي داند و از آن به عنوان مهم ترين قالب بياني - ادبي در سده گذشته نام مي برد. [کلیک کنید]

۰۵:۴۹ - نظرات(۲)

گفت و گو با حسن میرعابدینی*

تجدد فکری و تجدد ادبی

شعر ايران پس از سبك هندي رو به افول نهاد؛ شاعران سروده‌هاي گذشتگان خود را تكرار مي‌كردند و شعر دچار ايستايي شده بود. مضامين اين اشعار نيز بيشتر ريشه در عرفاني داشت كه با واقعيات دنيا همخواني نداشت. سال ها زمان لازم بود تا اين شعر دچار دگرگوني شود و شاعران در جستجوي راه ها و قالب‌هاي جديدي برآيند. در مجموع ادبيات ايران از يكصد و اندي سال قبل دچار تحول شد. اين تحول همزمان با نهضت مشروطه پديد آمد و همگام با آن نيز پيش رفت. [کلیک کنید]

۰۵:۲۲ - نظرات(۰)

گفت و گو با تقی رحمانی*

از انديشه‌ شريعتي‌ استبداد درنمي‌آيد

عدالت‌، مليت‌، اومانيسم‌ و مذهب‌ چهار ركن‌ اصلي‌ انديشه‌ شريعتي‌ و ترجيع‌ بند كلام‌ تقي‌ رحماني‌ است‌. رحماني‌ در صحبت‌هاي‌ خود به‌ دفعات‌ از اين‌ چهار اصل‌ نام‌ مي‌برد و تاكيد مي‌كند كه‌ همه‌ آنها بايد در قالب‌ يك‌ مجموعه‌ و در كنار هم‌ بيايند. از نظر او پرداختن‌ به‌ هر كدام‌ از اين‌ چهار اصل‌ در صورت‌ ناديده‌ گرفتن‌ سه‌ اصل‌ ديگر، منجر به‌ يك‌ فاجعه‌ خواهد شد. [کلیک کنید]

۰۵:۱۲ - نظرات(۲)